HAWAII. – ’n Bekende natuurlike landmerk op Hawaii het ná sowat 550 jaar verdwyn toe die Hōlei-seeboog aan die suidooskus van Hawaiʻi-eiland in die Stille Oseaan ingestort het.
Die sowat 27 meter hoë rotsboog was deel van Hawaiʻi Volcanoes National Park en was een van die bekende geologiese formasies langs die eiland se ruwe kus.
Volgens die Amerikaanse National Park Service (NPS) was die Hōlei-seeboog Woensdag 23 September 2026 nog staande. Teen Sondagaand 27 September was dit weg. Die presiese tyd van die ineenstorting is onbekend.
Die nasionale park was gedurende dié tydperk tydelik gesluit weens die tropiese storm Nolo. Die NPS sê die ineenstorting kon plaasgevind het terwyl die park gesluit was, maar het nie bevestig dat die storm die direkte oorsaak was nie.
Die boog was reeds jare lank onstabiel
Die Hōlei-seeboog was nie ’n permanente geologiese struktuur nie. Volgens die NPS is dit gevorm uit ’n antieke lawavloei van sowat 550 jaar gelede. Verskillende lae van die lawa het teen verskillende tempo’s verweer, ’n proses wat as differensiële erosie bekend staan.
Die see het oor honderde jare geleidelik die sagter dele van die rots weggekalwe. Dit het uiteindelik ’n natuurlike boog gevorm. Die golwe het egter voortgegaan om die rots aan te tas.
Die NPS beskryf sulke seeboë as tydelike formasies. Wanneer die oorblywende rotsbrug uiteindelik meegee, bly daar gewoonlik ’n rotsstapel agter wat daarna verder deur erosie afgebreek word.
Die kus rondom Hōlei was reeds voor die finale ineenstorting onstabiel. Aardbewings tydens die 2018 Kīlauea-uitbarsting en die gepaardgaande ineenstorting van die vulkaan se kruin het die kranse beskadig. Nuwe krake en verdere onstabiliteit het in 2020 daartoe gelei dat die oorspronklike uitkykpunt gesluit is.
Later in 2020 het groot golwe tydens die tropiese storm Darby ook ’n gedeelte van die onderste deel van die boog afgebreek.
’n Landmerk wat altyd sou verdwyn
Die NPS het besoekers reeds gewaarsku dat die Hōlei-seeboog ’n beperkte lewensduur het en uiteindelik in die see sou instort.
Die ineenstorting beteken egter nie dat die geologiese ontwikkeling van die kuslyn tot ’n einde gekom het nie. Volgens die NPS sal erosie voortgaan om nuwe grotte, boë en ander rotsformasies langs Hawaii se kus te vorm.
Die gebied bly intussen gevaarlik. Die NPS waarsku dat die kranse naby die voormalige boog onstabiel is en sonder waarskuwing kan instort. Besoekers word versoek om geslote gebiede en die rande van die kranse te vermy.
Die verdwyning van die Hōlei-seeboog is daarmee ook ’n voorbeeld van hoe die aarde se landskap voortdurend verander.
Bron: National Park Service, Hawaiʻi Public Radio
