Suid-Afrikaners gaan moontlik meer vir elektrisiteit betaal, selfs wanneer hulle minder krag gebruik. Dit is die waarskuwing van die Organisasie teen Belastingmisbruik (Outa) oor die regering se voorgestelde hersiene elektrisiteitsprysbeleid.
Outa het Vrydag 30 Oktober kommer uitgespreek dat die beleid tot aansienlik hoër vaste maandelikse heffings kan lei. Huishoudings sal moontlik meer sal moet betaal bloot omdat hulle aan die elektrisiteitsnetwerk gekoppel is, ongeag hoeveel krag hulle gebruik.
Die organisasie het sy besware by die departement van elektrisiteit en energie ingedien as deel van die openbare konsultasieproses oor die voorgestelde beleid.
Wat beteken dit vir jou kragrekening?
Elektrisiteitsrekeninge bestaan uit verskillende kostes. Sommige heffings hou verband met die hoeveelheid elektrisiteit wat verbruik word, terwyl ander vaste bedrae is wat betaal moet word, ongeag die verbruik.
Outa is bekommerd dat die nuwe beleid elektrisiteitsverskaffers in staat kan stel om groter gedeeltes van hul inkomste deur vaste heffings te verhaal. Dit kan veral huishoudings raak wat doelbewus minder elektrisiteit gebruik om geld te bespaar.
Wayne Duvenage, uitvoerende hoof van Outa, meen die voorgestelde beleid plaas te veel klem op die beskerming van Eskom en ander elektrisiteitsverskaffers se inkomste, eerder as op bekostigbare krag vir verbruikers.
Outa is nie teen alle vaste heffings gekant nie, maar waarsku dat groot verhogings nie ingestel behoort te word sonder ’n deeglike ondersoek na die finansiële uitwerking op huishoudings en klein ondernemings nie.
Ook kommer oor huishoudings met sonkrag
Die organisasie waarsku verder dat die voorgestelde beleid mense wat in sonkragstelsels belê het, kan benadeel.
Veranderinge aan vaste heffings, tydgebaseerde tariewe en vergoeding vir elektrisiteit wat aan die netwerk teruggelewer word, kan die finansiële voordele van sonkrag verminder.
Outa meen huishoudings behoort aangemoedig te word om alternatiewe energiebronne te gebruik, eerder as om deur bykomende koste ontmoedig te word.
Wat sê die regering?
Die departement van elektrisiteit en energie het die hersiene elektrisiteitsprysbeleid in Augustus vir openbare kommentaar gepubliseer.
Die regering wil daarmee die bestaande beleid van 2008 bywerk en ’n meer deursigtige tariefstelsel vestig wat die werklike koste van elektrisiteitsvoorsiening weerspieël.
Kwesbare en lae-inkomstehuishoudings word deur die voorgestelde beleid beskerm deur onder meer gratis basiese elektrisiteit en spesiale tariefreëlings.
Die tydperk vir openbare kommentaar is tot 28 Oktober verleng. Die departement moet nou die voorleggings oorweeg voordat die beleid gefinaliseer word.
Is die nuwe heffings reeds goedgekeur?
Nee. Die voorgestelde elektrisiteitsprysbeleid is nog nie ’n finale tariefbesluit nie. Dit bepaal die beginsels waarvolgens toekomstige elektrisiteitstariewe en heffings ontwikkel en gereguleer kan word.
Die waarskuwing oor hoër vaste heffings moet ook onderskei word van Eskom se gewone jaarlikse tariefverhogings.
Nersa het vroeër bevestig dat Eskom se gemiddelde tariefverhoging vir die 2026/27-boekjaar 8,76% beloop, terwyl ’n verhoging van 8,83% vir 2027/28 geraam is, onderhewig aan toepaslike aanpassings.
Outa vra dat die voorgestelde beleid hersien word om verbruikers se belange, bekostigbaarheid en groter mededinging in die elektrisiteitsmark beter te beskerm.
Bronne: Organisasie teen Belastingmisbruik (Outa), Departement van Elektrisiteit en Energie, Nasionale Energiereguleerder van Suid-Afrika (Nersa).
