Met brandstofpryse wat in Oktober skerp gestyg het en openbare vervoertariewe wat ook duurder geword het, moet pendelwerkers en gesinne al meer begroot om by die werk, skool en ander verpligtinge uit te kom. Die vraag is hoeveel dié weeklikse ritte werklik kos en waar huishoudings moontlik kan bespaar.
Statistieke Suid-Afrika se jongste verbruikersprysindeks toon dat vervoerinflasie in September tot 12,3% op ’n jaargrondslag gestyg het. Minibustaxitariewe was 13,8% duurder as ’n jaar tevore, terwyl langafstandbuskaartjies met 14,1% gestyg het. Volgens die departement van minerale en petroleumbronne kos 95-oktaan-petrol in Oktober R30,25 per liter binnelands en R29,38 aan die kus. Die prys van 93-oktaan-petrol binnelands is R29,88 per liter. Dit beteken dat selfs ’n gewone week se pendel ’n aansienlike deel van ’n gesin se inkomste kan opslurp, veral waar meer as een familielid daagliks vervoer benodig.
Wat kan ’n week se pendel kos?
’n Eenvoudige berekening wys hoe vinnig brandstofkoste ophoop. As ’n motoris ongeveer 1 100 km per maand ry en die voertuig gemiddeld 7,4 liter petrol per 100 km gebruik, beloop die brandstofverbruik sowat 81,4 liter per maand. Teen R30,25 per liter is dit ongeveer R2 462 per maand, oftewel sowat R568 per week. Dit is ’n illustratiewe berekening wat op ’n gemiddelde afstand en brandstofverbruik berus; die werklike bedrag hang af van die voertuig, verkeer, roete en hoeveel van die afstand vir werk gebruik word.
Vir taxipendelwerkers kan die rekening net so hoog wees. Die Automobiel Assosiasie het in Oktober gewaarsku dat pendelaars wat twee taxi’s in elke rigting gebruik, teen ’n voorbeeldtarief van R18 per rit in een rigting, sowat R72 per dag betaal. Dit kom neer op R360 vir ’n vyfdagwerkweek, of ongeveer R1 580 oor 22 werksdae. Tariewe en roetes verskil egter van gebied tot gebied, en dié voorbeeld is nie ’n nasionale gemiddelde nie.
Waar kan gesinne bespaar?
- Deel ritte waar dit prakties en veilig is. Kollegas of ouers wat dieselfde roete volg, kan ritte afwissel of brandstofkoste deel. Werk vooraf uit hoe koste, wagtyd en moontlike ompadkilometers verdeel gaan word.
- Beplan weeklikse reise. Kombineer inkopies, afsprake en ander take in een uitstappie eerder as om verskeie kort ritte te onderneem.
- Ry egalig en hou by ’n gepaste snelheid. Vermy onnodige versnelling en skielike remtrap, en probeer verkeersopeenhopings waar moontlik vermy.
- Kontroleer banddruk en voertuigonderhoud. Ondergepompte bande en swak onderhoud kan brandstofverbruik verhoog. Volg die voertuigvervaardiger se aanbevole banddruk.
- Vergelyk die werklike koste van vervoeropsies. ’n Bus of trein kan goedkoper wees as om alleen te ry, maar bereken ook die koste van aansluitings, wagtyd en die afstand tussen die halte en jou bestemming.
- Vra oor buigsame werkure of afstandwerk. Indien die werkgewer dit toelaat, kan minder spitsverkeer of ’n dag van afstandwerk ’n pendelaar se weeklikse uitgawes verminder.
Brandstofverligting kom in November
Minister Enoch Godongwana het op 21 Oktober tydens die mediumtermyn-begrotingsbeleidsverklaring aangekondig dat die algemene brandstofheffing vanaf 4 November tot 1 Desember 2026 met R1,50 per liter vir petrol en R3 per liter vir diesel verlaag word. Daarna sal ’n kleiner verlaging tot 5 Januarie 2027 voortduur: R1 per liter vir petrol en R1,50 per liter vir diesel. Die verligting is tydelik en beteken nie noodwendig dat die totale pompprys met presies dieselfde bedrag sal daal nie, aangesien ander brandstofprysfaktore ook ’n rol speel.
Vir gesinne is die nuttigste beginpunt om vir een week elke rit en elke vervoerkoste neer te skryf. Só kan hulle sien watter uitgawes noodsaaklik is, waar ritte gekombineer kan word en of ’n ander vervoerreëling goedkoper sal wees.
Bronne: Statistieke Suid-Afrika, Departement van Minerale en Petroleumbronne, SA Regering, AA
