Suid-Afrika kan in 2026 ‘n warmer en droër somer as normaal tegemoetgaan namate een van die sterkste El Niño-gebeurtenisse in dekades oor die Stille Oseaan ontwikkel.
Die Suid-Afrikaanse Weerdiens (SAWD) het in sy jongste Seisoenale Klimaatwag, wat op 31 Augustus uitgereik is, gewaarsku dat die huidige gebeurtenis verder kan versterk en moontlik die sterkste in menseheugenis kan word. Die weerdiens het reeds vroeër vanjaar gewaarsku dat ‘n baie sterk El Niño die land se somer kan beïnvloed.
Wat El Niño vir Suid-Afrika in 2026/27 beteken
‘n Sterk El Niño word gedefinieer as ‘n gebeurtenis waar driemaandelikse gemiddelde seeoppervlaktemperature oor die oos-sentrale tropiese Stille Oseaan 1,5 °C bo klimatologie styg. Tydens ‘n baie sterk gebeurtenis is daardie deel van die oseaan 2 °C warmer as normaal.
Volgens die weerdiens dui die jongste vooruitskattings daarop dat die huidige gebeurtenis heel waarskynlik die 3 °C-drempel sal oorskry. Die weeklikse gemiddelde temperatuurafwykings oor daardie deel van die Stille Oseaan is reeds bo die drempel wat ‘n baie sterk El Niño definieer.
Die Amerikaanse Klimaatvoorspellingsentrum hou tans ‘n El Niño-advies in werking en gee ‘n kans van meer as 90% dat ‘n baie sterk gebeurtenis in die noordelike halfrond se herfs en winter van 2026/27 sal voorkom. Dit val saam met Suid-Afrika se somermaande.
Minder reën, hoër temperature
Die SAWD se seisoenale vooruitsig vir Oktober tot Desember 2026 dui daarop dat ondergemiddelde reënval die mees waarskynlike uitkoms oor die grootste deel van die land is. Bogemiddelde temperature word ook oor byna die hele Suid-Afrika verwag.
Die vooruitsig vir November 2026 tot Januarie 2027 lyk baie eenders, met droër en warmer toestande oor die grootste deel van die land as die waarskynlikste uitkoms.
Die weerdiens waarsku dat die kombinasie van ‘n uitsonderlik sterk El Niño en voortgesette aardverwarming besonder ernstige gevolge kan hê.
“Indien die 2026/27 El Niño-gebeurtenis die verwagte ondergemiddelde reënval na suidelike Afrika bring, is dit waarskynlik dat ‘n hoë frekwensie hittegolwe gelyktydig sal voorkom,” het die SAWD gesê. “Hierdie hittegolwe kan ernstig wees.”
Die weerdiens sê ook die verwagte baie sterk gebeurtenis sal, saam met aardverwarming, 2027 waarskynlik die warmste jaar maak wat nog ooit aangeteken is.
Landbou en waterbronne onder druk
El Niño ontwikkel wanneer oppervlakwater in dele van die tropiese Stille Oseaan warmer as normaal word. Dit versteur weerpatrone wêreldwyd en word in Suid-Afrika dikwels met warmer en droër toestande oor die somerreënvalgebiede verbind. Die stelsel beïnvloed die land se weer reeds die afgelope maande.
Die somergraanseisoen begin in Oktober, en gewasse en vee in Gauteng, Limpopo, Mpumalanga, Noordwes, die Vrystaat en die Noord-Kaap is sterk van goeie somerreën afhanklik.
Die 2025/26-seisoen het bogemiddelde reën gelewer wat damvlakke en grondvog oor die meeste somerreënvalgebiede herstel het. Die afgelope wintermaande was egter droër as normaal, en die aanvang van die tradisionele somerreën word na verwagting onderdruk.
Kaapstad en die Wes-Kaap
Die Wes-Kaap verskil van die grootste deel van die land omdat dit hoofsaaklik ‘n winterreënvalgebied is. El Niño se invloed op die Kaapse winterreën is boonop swak, aangesien die stelsel Suid-Afrika hoofsaaklik gedurende die somermaande raak.
Kaapstad se damvlakke het teen vroeg in September op ongeveer 76% gestaan, laer as op dieselfde tydstip verlede jaar, ná ‘n droër winter wat op uitsonderlike Meireën gevolg het.
Somers in die Wes-Kaap is normaalweg reeds droog. Warm, droë en winderige toestande verhoog egter die veldbrandrisiko in die streek.
Nie elke El Niño is ‘n droogte nie
Hoewel ‘n sterk El Niño die kans op ‘n warm en droë somer verhoog, beteken dit nie dat droogte gewaarborg is nie.
“Hoewel ondergemiddelde reënval statisties die mees waarskynlike uitkoms in suidelike Afrika hierdie somer is, is nie elke enkele El Niño-gebeurtenis met droogte verbind nie,” het die weerdiens gesê.
Die gebeurtenisse van 1982/83 en 2015/16 het wydverspreide droogte na suidelike Afrika gebring. Die baie sterk gebeurtenis van 1997/98 het daarenteen effens bogemiddelde reënval oor dele van Suid-Afrika se somerreënvalstreek opgelewer.
Die Departement van Landbou sal saam met provinsiale owerhede maandeliks advies uitreik, en produsente word aangeraai om die weerdiens se vroeë waarskuwings fyn dop te hou.
Die 2026/27-somer sal noukeurig gemonitor word, veral wat waterbeskikbaarheid, landbouproduksie en veldbrandrisiko betref.
