Enoch Godongwana, minister van finansies, het Woensdag tydens die mini-begroting hervormings aan brandstof, elektrisiteit, vervoer, water en munisipale bestuur uiteengesit. Die doel is om ekonomiese groei te bevorder, infrastruktuur te verbeter en dienslewering te versterk. Hier is die belangrikste aankondigings.
1. Brandstof: Tydelike heffingsverligting
Die algemene brandstofheffing op diesel word van 4 November tot 1 Desember 2026 met R3 per liter verlaag en dié op petrol met R1,50 per liter. Van daarna tot 5 Januarie 2027 daal die verligting tot R1,50 per liter vir diesel en R1 per liter vir petrol. Die maatreël sal na verwagting sowat R10 miljard se verligting aan huishoudings en ondernemings bied.
Die verlaging geld vir die heffing en waarborg nie dat die totale pompprys met presies dieselfde bedrag daal nie.
2. Elektrisiteit: Groothandelmark in 2027
Die groothandelselektrisiteitsmark is intern met 32 deelnemers van stapel gestuur, terwyl Eskom vir ’n tweede agtereenvolgende jaar ’n wins aangeteken het. Die regering werk aan ’n onafhanklike transmissiestelseloperateur en beplan om die mark in 2027 vir eksterne deelname oop te stel. Die hervormings beteken nie noodwendig dat elektrisiteitsrekeninge onmiddellik sal daal nie.
3. Spoorvervoer en hawens: Private deelname
Elf private treinoperateurs sal na verwagting in 2027 op die vragspoornetwerk begin werk. Die kabinet het ook die plan goedgekeur om die Transnet Nasionale Haweowerheid (TNPA) as ’n onafhanklike entiteit af te sonder. Die doel is om spoor- en hawebedrywighede doeltreffender te maak en logistieke knelpunte te verminder.
4. Water: Nuwe plan vir die waterkrisis
Die Nasionale Waterkrisiskomitee hou toesig oor die Nasionale Wateraksieplan, wat op infrastruktuur, beter bestuur en minder waterverliese fokus. SANWRIA se bestuur is aangestel en ’n pyplyn van waterprojekte ter waarde van meer as R60 miljard is volgens die tesourie in die finansieringsfase van implementering. Die doel is om waterdienste meer betroubaar te maak.
5. Munisipaliteite: Finansiële bestuur
Die regering wil munisipale wanbestuur bekamp, inkomste-invordering verbeter en verseker dat geld uit water-, elektrisiteits- en afvaldienste weer in dié infrastruktuur belê word. Die Openbare Dienskommissiewet is in September bekragtig om die kommissie se toesig- en ondersoekbevoegdhede te versterk.
6. Stede, behuising en passasierspoor
Passasierspoorritte het volgens die tesourie van 17 miljoen in 2021/22 tot 101 miljoen in 2025/26 gestyg. Prasa mik daarna om teen 2028/29 altesaam 232 miljoen passasiersritte te bereik. Die groei word onder meer toegeskryf aan seinmodernisering, nuwe rollende materiaal en infrastruktuurwerk.
7. Visums: Elektroniese reisgoedkeuring
Die Elektroniese Reisgoedkeuringsprogram is in werking en het volgens die tesourie 200 000 aansoeke bereik. Dit maak goedkeuring binne 24 uur moontlik en is deel van die regering se pogings om reisprosesse te moderniseer.
8. Plaaslike regering: Verdere hervormings
Die regering werk aan veranderings om munisipale finansies, bestuur en dienslewering te verbeter. Die hersiene Witskrif oor Plaaslike Regering sou volgens die aankondiging gedurende dié week bekend gestel word. Ander hervormings, waaronder hersienings aan munisipale finansiële wetgewing en waterdienste, is nog in die ontwikkelingstadium.
Wat beteken dit vir Suid-Afrikaners?
Die brandstofheffingsverligting het ’n bepaalde tydraamwerk en kan tydelik druk op huishoudings en ondernemings verlig. Die ander hervormings fokus op beter elektrisiteit, water, vervoer en munisipale dienste, maar hul werklike uitwerking sal afhang van hoe doeltreffend dit uitgevoer word.
Druk hier om meer te lees.
