Wêrelddiabetesdag word op Saterdag 14 November met die tema “Vroeë optrede teen diabetes” gevier. Die veldtog beklemtoon vroeë diagnose, toegang tot omvattende sorg en die vermindering van stigma. Volgens die Internasionale Diabetesfederasie leef sowat 589 miljoen volwassenes wêreldwyd met diabetes. Meer as vier uit elke tien weet nie dat hulle dit het nie.
Hoe ontstaan diabetes?
Insulien help glukose uit die bloed na selle beweeg, waar dit as energie gebruik word. By tipe 1-diabetes val die immuunstelsel die selle aan wat insulien vervaardig. Dit kan op enige ouderdom ontwikkel en mense met dié tipe het insulien nodig. By tipe 2-diabetes reageer die liggaam minder goed op insulien en kan dit mettertyd te min daarvan vervaardig om bloedsuiker te beheer. Tekens sluit ongewone dors, gereelde urinering, moegheid en versteurde sig in. Tipe 2 ontwikkel dikwels geleidelik en kan lank min of geen merkbare simptome veroorsaak.
Hoe laat jy jou toets?
Vra ’n kliniek of dokter oor ’n bloedtoets as jy simptome of ’n verhoogde risiko het, byvoorbeeld weens ’n familiegeskiedenis van tipe 2-diabetes. ’n Vastende bloedglukosetoets meet jou bloedsuiker nadat jy minstens agt uur lank gevas het. ’n HbA1c-toets gee ’n aanduiding van jou gemiddelde bloedsuiker oor die vorige twee tot drie maande en vereis gewoonlik geen vas nie. As jy geen duidelike simptome het nie, is ’n tweede abnormale toetsuitslag gewoonlik nodig om die diagnose te bevestig.
Hoe verlaag jy jou risiko of beheer jy diabetes?
Prediabetes beteken jou bloedsuiker is hoër as normaal en jou risiko om tipe 2-diabetes te ontwikkel, is groter. Gereelde beweging, gesonde eetgewoontes en gewigsverlies waar dit gepas is, kan help om tipe 2-diabetes te voorkom of uit te stel. Die Wêreldgesondheidsorganisasie beveel minstens 150 minute matige oefening per week aan, soos flink stap. As jy reeds diabetes het, kan jou kliniek of dokter jou help met ’n plan vir eetgewoontes, beweging, bloedsuikermonitering en medikasie. Sommige mense met tipe 2-diabetes het ook insulien nodig. Gereelde oog-, nier- en voetondersoeke help om komplikasies vroeg op te spoor.
Universiteit Stellenbosch se mediakontakte vir 14 November
Die Universiteit Stellenbosch het twee kenners vir mediavrae oor Wêrelddiabetesdag beskikbaar gestel.
- Dr. Darcelle Schouw, senior navorser in die Afdeling Huisartskunde en Primêre Sorg, kan oor Living GREAT for Diabetes, ’n projek vir groepbemagtiging en opleiding, gesels. 021 938 9927 · [email protected]
- Dr. Ankia Coetzee, senior dosent en endokrinoloog in die Afdeling Endokrinologie, kan atipiese diabetes en diabetes tydens swangerskap bespreek en verduidelik hoe hormone en die kliere wat dit vervaardig, die liggaam beïnvloed. 082 323 3713 · [email protected]
Bronne: Universiteit Stellenbosch, Wêreldgesondheidsorganisasie, Internasionale Diabetesfederasie, NIDDK
