Olie bo $100 beklemtoon nuwe risiko’s vir Suid-Afrikaanse invoerders. In net die afgelope paar uur het dit reeds met 8.5% gedaal. Dit is wisselvallige en riskante tye.
Die olieskok wat tans in wêreldwye energiemarkte besig is om te ontwikkel, laat ’n ongemaklike vraag ontstaan vir Suid-Afrikaanse besighede: hoe vinnig sal stygende brandstofkoste begin om marges te druk?
Grant Robson, besturende direkteur van The Finance Team, sê sodra olie bo $100 per vat beweeg, bly die gevolge selde beperk tot brandstofmarkte.
“Brandstofprysverhogings bly nooit by die petrolpomp nie. Dit beweeg deur die hele ekonomie, verhoog vervoer- en logistieke kostes, druk besigheidsmarges en stoot uiteindelik die koste van goedere op.”
Wat die huidige situasie meer kompleks maak, is dat die jongste prysstyging nie net deur vraag gedryf word nie, maar ook deur toenemende verskaffingsbeperkings.
LEES OOK: Trump sê oorlog in Iran sal ‘korttermyn-operasie’ wees
Produksiebesnoeiings deur verskeie Midde-Oosterse produsente, tesame met ontwrigtings aan skeepsroetes rondom die Straat van Hormuz, begin die vloei van olie na wêreldmarkte beperk. Robson sê hierdie kombinasie is presies waarna besighede die noukeurigste moet kyk.
“Wanneer aanbod begin verskerp, gaan dit nie net oor die olieprys nie. Die groter risiko is hoe vinnig knelpunte in wêreldwye voorsieningskettings begin vorm.” Hy sê maatskappye onderskat dikwels hoe vinnig logistieke ontwrigtings deur die stelsel kan beweeg.
“As skeepsroetes vertraag word of uitvoerders begin om aanbod terug te hou, beweeg die druk baie vinnig na vragkoste, verspreidingsnetwerke en afleweringskedules.”
Die kommer is nie net hoër brandstofpryse nie, maar ook die moontlikheid van breër voorsieningsontwrigtings indien die konflik eskaleer.
“Energiemarkte reageer vinnig op geopolitieke skokke en sodra daar onsekerheid oor aanbod ontstaan, sien besighede gewoonlik wisselvalligheid, nie net in prys nie, maar ook in beskikbaarheid.”
Gesprekke oor brandstofsekerheid het reeds in verskeie markte herleef namate voorsieningsroetes onder druk kom. Robson sê die situasie beklemtoon hoe afhanklik Suid-Afrika steeds van ingevoerde brandstof is.
“Omdat Suid-Afrika grootliks op ingevoerde brandstof staatmaak, kan wêreldwye voorsieningsontwrigtings vinnig deur die plaaslike stelsel rimpel. Dit is waarom energieskokke dikwels verder beweeg as brandstofpryse en deur logistiek, voorsieningskettings en die koste van sake doen, versprei.”
Robson sê die sleutelkwessie is nou nie net die olieprys self nie, maar hoe lank voorsieningsontwrigtings voortduur.
“As wêreldwye aanbod vir ’n langer tydperk verskerp, sal besighede begin sien hoe die druk deur vragkoste, verspreidingsnetwerke en insetpryse beweeg,” sê hy.
“Die maatskappye wat vroeg op hierdie verskuiwings reageer, is gewoonlik diegene wat hul marges die beste beskerm.”
“Wisselvalligheid en onsekerheid in beide die rand en die olieprys is ’n groot kopseer vir alle maatskappye, maar veral vir invoerders. As ’n besturende direkteur of finansiële direkteur – moenie ’n spekulant wees nie.
“Op die lang duur werk daardie spel nie. Maak nou die totale koste van jou invoere vas. Termynkontrakte is juis vir tye soos hierdie.”
