Barbara Creecy, minister van vervoer, het bevestig dat die regering aan ‘n nuwe befondsingsraamwerk vir die padongelukkefonds (POF/RAF) werk. Creecy het dié inligting in die nasionale vergadering gedeel in reaksie op ‘n vraag oor die padongelukkefonds se befondsing. Dié vraag het gevolg op vorige verklarings van die vervoerminister oor moontlike veranderinge aan dié befondsingsraamwerk.
Creecy het gesê daar is meriete in ‘n aparte, verpligte fooi wat gekoppel word aan jaarlikse hernuwings van voertuiglisensieskyfies en aanvanklike voertuigregistrasies. Een van die redes vir die nuwe belasting op motoriste is die groeiende gebruik van elektriese voertuie (EV’s), waarvan die eienaars nie petrol of diesel gebruik nie. Die padongelukkefonds word tans byna geheel en al befonds deur ‘n statutêre heffing wat op elke liter petrol en diesel wat in Suid-Afrika verkoop word, gehef word. Eienaars van elektriese voertuie gebruik egter die paaie, maar omseil brandstofpompe heeltemal en ontduik daardeur dié belasting. Die departement van vervoer beskou ‘n voertuiggekoppelde fooi daarom as ‘n oorgangsheffing om inkomste van alle padgebruikers in te samel.
Die addisionele belasting op motoriste het egter skerp kritiek uit verskeie oorde ontlok, veral omdat dié fonds deur korrupsie geteister word. Een van die grootste teenstanders van die nuwe belasting is die DA. Die party sê die nuwe fooi is onvanpas, veral in ‘n tyd wanneer Suid-Afrikaners met stygende brandstofpryse en voedselinflasie sukkel. “In plaas daarvan om die Padongelukkefonds se jarelange tekortkominge reg te stel, vra die regering dat hardwerkende Suid-Afrikaners meer moet betaal,” het die DA gesê.
Die party het bygevoeg dat dit reeds met Creecy in gesprek is oor planne om die fonds deur ‘n wetswysiging te vervang: “Ons wag op haar bevestiging van ‘n vergadering … Die Padongelukkefonds verkeer nie in ‘n krisis omdat motoriste nie genoeg betaal nie. Dit verkeer in ‘n krisis weens jare se wanbestuur, korrupsie, vermorsing en swak bestuur.”
Bobby Ramagwede, die Automobiel-Assosiasie (AA) se hoof, en die burgerregte-organisasie AfriForum het soortgelyke besware geopper en gewaarsku dat die fonds se probleem eerder swak bestuur as ‘n tekort aan geld is.
In haar begrotingsredevoering in die nasionale vergadering op 12 Mei 2026 het Creecy amptelik erken: “Die deel van die brandstofheffing wat aan die Padongelukkefonds toegeken word, is onder openbare vergrootglas geplaas … Ons ondersoek tans opsies vir ‘n hibriede befondsingsmodel wat sowel private as openbare bydraes sal insluit om die las op die staatskas vorentoe te verlig.” Sy het bygevoeg dat haar departement, gegewe fiskale beperkings, dit nie haalbaar ag om die fonds suiwer uit die staatskas te bly finansier nie. Hierdie hibriede model, wat sowel staats- as motorisbydraes sal insluit, is amptelik deel van ‘n breër hersiening van die fonds se wetlike en vergoedingsraamwerk, wat ook die heringediende padongelukvoordeelskema-wetsontwerp (RABS) insluit om na ‘n foutlose vergoedingstelsel oor te skakel.
Bronne: IOL, Newsday, EWN, TopAuto, AfriForum – “Improve management of Road Accident Fund before considering new funding”, Briefly.co.za, Gert Nel Inc Attorneys – “Motorists may pay new RAF fee with licence renewals”, PMG (Parliamentary Monitoring Group) – Minister van Vervoer se Begrotingsrede, 12 Mei 2026, Business Day, Democratic Alliance
